Pomiar poziomu stężenia glukozy we krwi

Pomiar poziomu stężenia glukozy we krwi, określany również jako samodzielne monitorowanie glikemii (z ang. Self-Monitoring of Blood Glucose – SMBG), to metoda pomiaru poziomu glukozy (cukru) we krwi za pomocą glukometru. Tutaj znajdziesz podstawowe informacje na temat:

  • docelowych wartości stężenia cukru we krwi dla osób dorosłych,
  • badań krwi zleconych przez lekarza,
  • znaczenia samodzielnie wykonywanych pomiarów,
  • czasu wykonywania pomiarów,
  • sposobu udostępniania wyników lekarzowi.

Docelowe wartości glikemii dla dorosłych mężczyzn i kobiet niebędących w ciąży2
Przed posiłkiem: 80–120 mg/dl.
Po posiłku: poniżej 180 mg/dl.

Badania krwi zlecane przez Twojego lekarza – oznaczenie HbA1c
Lekarz wykorzystuje oznaczenie HbA1c (poziom hemoglobiny glikowanej) do sprawdzenia Twojego średniego poziomu glikemii w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Stosowane zarówno w przypadku cukrzycy typu 1, jak i cukrzycy typu 2 badanie pokazuje, jak dobrze reagujesz na stosowaną terapię i czy konieczne są jakiekolwiek modyfikacje w leczeniu. Celem jest utrzymanie poziomu glikemii poniżej wartości 7%.2 Oznaczenie HbA1c określa się również czasami jako oznaczenie hemoglobiny HbA1c lub glikohemoglobiny.

HbA1c a średnim stężeniem cukru we krwi.

Zależność pomiędzy poziomem HbA1c a średnim stężeniem cukru we krwi.3

Znaczenie dodatkowych badań
Wynik badania poziomu HbA1c nie pokaże wpływu codziennych decyzji żywieniowych i aktywności fizycznej. Mierzenie poziomu cukru we krwi za pomocą glukometru jest najlepszą metodą śledzenia natychmiastowego wpływu spożywanych pokarmów i aktywności fizycznej na poziom glikemii. Pomiar glukometrem umożliwia podjęcie natychmiastowych działań, mających na celu obniżenie lub podwyższenie stężenia glukozy do wartości mieszczących się w wymaganym zakresie. Twój lekarz wykorzysta również wyniki pomiarów glukometrem do oceny i dostosowania Twojego schematu terapii cukrzycy.

Praktyczny przewodnik, jak i kiedy wykonywać pomiar cukru glukometrem

Poniższa tabela pokazuje, kiedy należy wykonywać pomiar i na co należy zwracać uwagę podczas pomiaru glukometrem.

Pora pomiaru cukru Czego możesz się dowiedzieć
Zaraz po wstaniu z łóżka, przed śniadaniem Jak Twój organizm/lek regulował poziom glikemii przez noc?
Przed każdym posiłkiem W jakim stopniu Twój wybór produktów żywnościowych i wielkość porcji w spożytym wcześniej posiłku wpłynął na poziom glikemii?
Jak skutecznie Twój lek przyjęty wcześniej wyrównuje poziom glikemii?
Jak powinieneś/powinnaś dostosować wybierane produkty żywnościowe i wielkość porcji w kolejnym posiłku?
Dwie godziny po posiłku Czy Twój poziom glikemii wrócił do docelowych wartości po posiłku?
Przed podjęciem aktywności fizycznej Czy potrzebujesz przekąski przed podjęciem aktywności fizycznej?
W trakcie i po zakończeniu aktywności fizycznej W jaki sposób aktywność fizyczna wpływa na Twój poziom glikemii?
Czy Twoja aktywność wpłynęła z opóźnieniem na poziom glikemii?
W przypadku choroby lub stresu Czy Twoja choroba lub stres wpływają na poziom glukozy we krwi?
Przed pójściem spać Czy potrzebujesz przekąski przed snem?
Zgodnie z zaleceniami lekarza Jak skutecznie działa Twój lek?
Przed prowadzeniem pojazdu Czy Twoje stężenie cukru we krwi mieści się w docelowych wartościach, bezpiecznych do prowadzenia pojazdu?

Kiedy należy częściej wykonywać pomiary glikemii?

  • Gdy odczuwasz objawy hipoglikemii (niskiego stężenia cukru we krwi) lub hiperglikemii (wysokiego stężenia cukru we krwi) (objawy opisano poniżej).
  • Gdy lekarz przepisał Ci nowy lek.
  • Gdy lekarz modyfikuje dawkę Twojego leku.
  • Jeśli włączasz do swoich posiłków nowy produkt.
  • Gdy zwiększasz aktywność fizyczną.
  • Za każdym razem w przypadku gorszego samopoczucia.

Niskie stężenie cukru we krwi – hipoglikemia
Hipoglikemia oznacza „niskie stężenie glukozy we krwi”. Czasami określa się ją jako „hipo” i może wystąpić w dzień lub w nocy. Epizod hipoglikemii występuje, gdy organizm nie dysponuje dostateczną ilością cukru jako źródła energii lub gdy poziom glikemii wynosi 70 mg/dl albo poniżej tej wartości.

Objawy niskiego poziomu cukru we krwi obejmują:

  • nagłe uczucie głodu,
  • ból głowy,
  • niewyraźne widzenie,
  • drgawki,
  • osłabienie/zmęczenie,
  • zimne poty,
  • przyspieszone tętno,
  • niepokój/nerwowość,
  • drażliwość.

Co robić, jeśli masz niskie stężenie cukru we krwi?

  • Sprawdź stężenie cukru we krwi za pomocą glukometru, aby potwierdzić, czy poziom glikemii wynosi 70 mg/dl lub mniej.
  • Zastosuj regułę 15/15:
    -- Spożyj 15 g szybko działających węglowodanów, np. wypij szklankę soku owocowego, zjedz trzy lub cztery łyżeczki cukru rozpuszczonego w wodzie lub pięć–sześć landrynek. Możesz zażyć glukozę w postaci żelu lub tabletek (sprawdź informacje na etykiecie określające ilość 15 g).
    -- Odczekaj 15 minut i sprawdź ponownie poziom cukru we krwi.
    -- Jeśli Twoje stężenie glukozy we krwi jest nadal niskie, kontynuuj naprzemiennie: spożywanie 15 g glukozy i powtarzanie po 15 minutach pomiaru poziomu glikemii do momentu, gdy osiągnie prawidłową wartość docelową.
  • Pamiętaj, aby zjeść następny posiłek w celu uniknięcia kolejnego epizodu hipoglikemii.
  • W przypadku utrzymywania się objawów należy skontaktować się z lekarzem.

Wysokie stężenie glukozy we krwi: hiperglikemia
Wysokie stężenie glukozy we krwi następuje, gdy Twoja dieta, aktywność fizyczna i leczenie farmakologiczne nie są odpowiednio zrównoważone. Podwyższony poziom cukru mogą powodować: zbyt obfite posiłki, niedostateczna aktywność fizyczna i zbyt mała dawka leków. Epizod hiperglikemii może również wystąpić podczas choroby lub w stresującej sytuacji. Ponadto, jeśli masz wysoki poziom cukru we krwi, możesz być podatny/-a na zakażenia, które mogą spowodować jeszcze większy wzrost poziomu glikemii.

Objawy hiperglikemii
Hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi, objawia się:

  • częstszym oddawaniem moczu,
  • nadmiernym pragnieniem i/lub łaknieniem,
  • suchością w jamie ustnej,
  • nagłą utratą masy ciała (bez stosowania diety),
  • niewyraźnym widzeniem,
  • brakiem energii i zmęczeniem.

Co robić, jeśli masz wysokie stężenie cukru we krwi?

  • Skontaktuj się z lekarzem i sprawdź, czy konieczna jest zmiana stosowanych przez Ciebie leków.
  • Sprawdzaj regularnie poziom cukru we krwi za pomocą glukometru.
  • Pij więcej wody, aby ułatwić wydalanie nadmiaru cukru we krwi z moczem.
  • Bądź aktywna/-y fizycznie, jeśli poziom glikemii wynosi poniżej 300 mg/dl.
  • Powstrzymaj się od aktywności fizycznej, jeżeli poziom glukozy we krwi wynosi powyżej 300 mg/dl i w moczu wykryto obecność ketonów.
  • Zmniejsz porcje w kolejnych posiłkach.

Zapisywanie wyników oznaczeń glikemii:

  • Korzystaj regularnie z dzienniczka, w którym możesz notować wyniki pomiarów glikemii.
  • Dzienniczek możesz otrzymać w gabinecie swojego lekarza, w poradniach diabetologicznych, w zakładach opieki zdrowotnej, a nawet w Internecie.
  • Regularnie aktualizuj wpisy do dzienniczka i przynoś go ze sobą na wizyty u lekarza, aby umożliwić mu i opiekującemu się Tobą personelowi medycznemu lepsze zrozumienie Twojego profilu glikemii; pomoże im to również dobrać odpowiedni dla Ciebie rodzaj terapii.

 



2. American Diabetes Association. (ADA) Glycemic Targets Sec. - In Standards of Medical Care in Diabetes - 2016. Diabetes Care 2016; 39 (Suppl. 1): S43.
3. A1c/eAG – ADA Diabetes Advisor series www.diabetes.org – dostęp w dniu 4 kwietnia 2016 r.

4.525425
Ten artykuł oceniły 59 osoby .